দশকজোৰা চলি থকা এক বৃহৎ শক্তি বিবাদৰ অৱশেষত অৱসান ঘটিল। উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ঐতিহাসিক ৰায়ৰ পাছত এতিয়া হিমাচল প্ৰদেশে পঞ্জাৱ আৰু হাৰিয়ানাৰ পৰা মুঠ ১১,৯৭৩ মিলিয়ন ইউনিট (MU) বিদ্যুৎ লাভ কৰিব। এই ৰায়ক হিমাচলৰ বাবে দশকজোৰা অপেক্ষাৰ অন্ত আৰু বৃহৎ জয় বুলি ধৰা হৈছে।
কেতিয়াৰ পৰা চলি আছিল বিবাদ?
১৯৬৬ চনত পঞ্জাৱ পুনৰ্গঠনৰ পাছৰে পৰা এই বিবাদ আৰম্ভ হৈছিল। পঞ্জাৱ পুনৰ্গঠন আইন, ১৯৬৬ অনুসৰি হিমাচল প্ৰদেশে ভাকৰা-ব্যাস পৰিচালনা ব’ৰ্ডৰ প্ৰকল্পসমূহৰ পৰা ৭.১৯% বিদ্যুৎ পাব লাগে। কিন্তু দীৰ্ঘদিন ধৰি হিমাচলে নিজৰ প্ৰাপ্য অংশ সম্পূৰ্ণকৈ পোৱা নাছিল বুলি অভিযোগ উঠি আছিল।
পঞ্জাৱ আৰু হাৰিয়ানাই এই অংশ দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত গাফিলতি কৰা বুলি হিমাচলে বাৰে বাৰে দাবী কৰি আহিছিল। বিষয়টো লৈ দুয়ো ৰাজ্যৰ মাজত আলোচনা হৈছিল যদিও কোনো স্থায়ী সমাধান ওলোৱা নাছিল। অৱশেষত বিষয়টো উচ্চতম ন্যায়ালয় পালেগৈ।
উচ্চতম ন্যায়ালয়ে কি ৰায় দিলে?
উচ্চতম ন্যায়ালয়ে হিমাচলৰ পক্ষত ৰায় দিয়ে। আদালতে স্পষ্টকৈ কয়, হিমাচল প্ৰদেশে প্ৰাপ্য ১১,৯৭৩ MU বিদ্যুৎ পঞ্জাৱ আৰু হাৰিয়ানাৰ পৰা লাভ কৰিব। এই বিদ্যুৎ কেনেকৈ, কেতিয়া দিব লাগিব, সেই সন্দৰ্ভতো আদালতে নিৰ্দেশনা দিছে।
আদালতৰ মতে, ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ সময়ত যি চুক্তি হৈছিল, সেয়া মানি চলিবই লাগিব। কোনো ৰাজ্যই আন এখন ৰাজ্যৰ অধিকাৰ খৰ্ব কৰিব নোৱাৰে।
হিমাচলৰ বাবে কিয় ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ?
হিমাচল প্ৰদেশক জলবিদ্যুৎ ৰাজ্য বুলি কোৱা হয় যদিও, ৰাজ্যখনে নিজৰ প্ৰয়োজনৰ বাবে পৰ্যাপ্ত বিদ্যুৎ সদায় নাপায়। বিশেষকৈ শীতকালত বিদ্যুৎৰ চাহিদা বাঢ়ে, কিন্তু উৎপাদন কমি যায়।
এই ১১,৯৭৩ MU বিদ্যুৎ পালে হিমাচলে –
১. শীতকালত বিদ্যুৎ সংকটৰ পৰা সকাহ পাব
২. উদ্যোগ আৰু পৰ্যটন খণ্ডত নিৰবিচ্ছিন্ন বিদ্যুৎ দিব পাৰিব
৩.কৃষকসকলে পাম্প আৰু জলসিঞ্চনৰ বাবে সুবিধা পাব
৪. অতিৰিক্ত বিদ্যুৎ বিক্ৰী কৰি ৰাজ্য চৰকাৰে কোটি কোটি টকাৰ ৰাজহ আহৰণ কৰিব পাৰিব
পঞ্জাৱ-হাৰিয়ানাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া কি?
ৰায়ৰ পাছত পঞ্জাৱ আৰু হাৰিয়ানাত মিশ্ৰিত প্ৰতিক্ৰিয়া দেখা গৈছে। দুয়ো ৰাজ্যই আদালতৰ ৰায়ক সন্মান জনোৱাৰ কথা কৈছে যদিও, এই বিদ্যুৎ যোগান ধৰিলে নিজৰ ৰাজ্যত বিদ্যুৎ সংকট হ’ব পাৰে বুলি আশংকা প্ৰকাশ কৰিছে।
তথাপি, উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ নিৰ্দেশ মানিবলৈ দুয়ো ৰাজ্য বাধ্য।
ৰাজনৈতিক মহলত প্ৰতিক্ৰিয়া
হিমাচলৰ মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে এই ৰায়ক হিমাচলৰ জনতাৰ জয় বুলি অভিহিত কৰিছে। তেওঁ কৈছে, দশকজোৰা সংগ্ৰামৰ পাছত হিমাচলে ন্যায় পালে।
আনহাতে, এই ৰায়ে ভৱিষ্যতে ৰাজ্যসমূহৰ মাজত পানী আৰু বিদ্যুৎ ভাগ-বতোৱাক লৈ চলি থকা আন বিবাদসমূহৰ ক্ষেত্ৰতো নজিৰ স্থাপন কৰিব বুলি বিশেষজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে।
আগলৈ কি হ’ব?
এতিয়া ভাকৰা-ব্যাস পৰিচালনা ব’ৰ্ডে আদালতৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি বিদ্যুৎ ভাগ-বতোৱাৰ নতুন সূচী প্ৰস্তুত কৰিব। নিৰ্ধাৰিত সময়ৰ ভিতৰত হিমাচলে এই বিদ্যুৎ লাভ কৰিব লাগিব। যদি কোনো ৰাজ্যই এই নিৰ্দেশ নামানে, তেন্তে আদালত অৱমাননাৰ গোচৰ হ’ব পাৰে।
মুঠতে, দশকজোৰা বিবাদৰ অন্ত পেলাই উচ্চতম ন্যায়ালয়ে হিমাচলক নিজৰ প্ৰাপ্য ঘূৰাই দিলে।
