বিশ্বৰ আটাইতকৈ সন্মানীয় পুৰস্কাৰ ন’বেল বঁটাৰ ২০২৬ বৰ্ষৰ প্ৰথমটো ঘোষণা আহিল। আজি ৫ অক্টোবৰ, সোমবাৰে ছুইডেনৰ কাৰোলিন্স্কা ইনষ্টিটিউটে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ন’বেল বিজয়ীৰ নাম ঘোষণা কৰে।
এইবাৰ এই বঁটা লাভ কৰিছে তিনিগৰাকী বিজ্ঞানীয়ে – আমেৰিকাৰ কাৰ্ল ডেইছেৰ’থ (৫৪) আৰু জাৰ্মানীৰ পিটাৰ হেগেমেন (৭১) আৰু জৰ্জ নাগেল (৭৩)।
কি আৱিষ্কাৰৰ বাবে?
তেওঁলোকে “light-gated ion channels আৰু optogenetics” আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। সহজ ভাষাত ক’বলৈ গ’লে, তেওঁলোকে পোহৰৰ সহায়ত মগজুৰ কোষ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ পদ্ধতি আৱিষ্কাৰ কৰিছে।
ইয়াৰ আগতে বিজ্ঞানীসকলে মগজুৰ কোনটো অংশই কি কাম কৰে সেয়া অনুমানহে কৰিব পাৰিছিল। কিন্তু এই optogenetics পদ্ধতিৰ দ্বাৰা এতিয়া এটা নিৰ্দিষ্ট নিউৰনক পোহৰ পেলাই অন/অফ কৰি তাৰ কাম কি সেয়া প্ৰত্যক্ষভাৱে চাব পাৰি।
কেনেকৈ আৱিষ্কাৰ হ’ল?
হেগেমেনে ভাবিছিল – Chlamydomonas নামৰ এবিধ শেলাই পোহৰৰ ফালে কেনেকৈ যায়? গৱেষণা কৰি তেওঁ আৰু নাগেলে দেখিলে যে এই শেলাইৰ গাত channelrhodopsin নামৰ এটা প্ৰ’টিন আছে যিটো পোহৰ পৰিলে খুলি যায় আৰু আয়ন সোমাবলৈ দিয়ে।
পিছত ডেইছেৰ’থে এই কৌশল মানুহৰ মগজুৰ দৰে জটিল মগজুত প্ৰয়োগ কৰে। তেওঁ নিগনিৰ মগজুত এই জিন ভৰাই ফাইবাৰ অপটিক্সৰে নীলা পোহৰ পেলাই সেই নিউৰনটো সক্ৰিয় কৰে।
আজি বিশ্বৰ হাজাৰ হাজাৰ লেবত এই পদ্ধতি ব্যৱহাৰ হৈ আছে।
এই আৱিষ্কাৰে ভৱিষ্যতে পাৰ্কিনছন, অন্ধত্ব, মানসিক ৰোগৰ চিকিৎসাত নতুন দিগন্ত খুলিব বুলি আশা কৰা হৈছে।
